Türkiye Cumhuriyeti

Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi Nezdinde Daimi Temsilciliği

Bilgi Notları

Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ) (WMO), 07.12.2015

http://www.wmo.int/pages/index_en.html

Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ), hava olaylarını gözlemleyen, atmosfer hareketlerinin su kaynaklarının dağılımı ve okyanuslar üzerindeki etkilerini inceleyen, 185’i ülke, altısı toprak parçası (territory) olmak üzere 191 üyeli bir BM uzman kuruluşudur. DMÖ, üye ülkeler ve uluslararası kuruluşlar arasında meteoroloji, hidroloji, jeofizik, jeokimya ve oşinografi gibi alanlarda işbirliğini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Kuruluş, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütüyle hava araçları (aeronautical) konusunda ortak çalışmalar da gerçekleştirmektedir.

 

Hava ve su kaynaklı atmosfer olaylarının takip edilmesi, bu çerçevede üye ülkeler arasında işbirliğinin geliştirilmesi ve ortak bir standardın oluşturulması amacıyla kurulan DMÖ, özellikle son dönemde faaliyet alanını doğal afetlerin önlenmesi, etkilerinin azaltılması ve iklim değişikliği konuları üzerinde yoğunlaştırmıştır.

 

Dünya Meteoroloji Sözleşmesi, 11 Ekim 1947 tarihinde Vaşington’da aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 42 ülke tarafından imzalanarak kabul edilmiştir. Sözleşme 23 Mart 1950 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 1951 tarihinde DMÖ, hava ve iklim olayları konusunda BM Uzman Kuruluşu olmuştur. DMÖ Sözleşmesi’nin yürürlüğe giriş tarihi olan 23 Mart, her yıl “Dünya Meteoroloji Günü” olarak kutlanmaktadır.

 

DMÖ’nün Genel Sekreterliğini, 2004 yılından bu yana yürüten Michel Jarraud’nun (Fransa) görevi 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle sona ermiş, 2015’te yapılan seçimle Genel Sekreterlik görevine atanan Petteri Taalas (Finlandiya) 1 Ocak 2016 itibariyle (dört yıllığına) göreve başlamıştır.

 

Türkiye, DMÖ’ye 1949 yılında üye olmuştur. DMÖ, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü ile pek çok alanda yakın işbirliği yürütmektedir. 2015 Haziran ayında, 17’nci Dünya Meteoroloji Kongresi sırasında yapılan seçimlerde, Meteoroloji Genel Müdürü İsmail Güneş 2015-2019 dönemi için Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ) İcra Konseyi’ne seçilmiştir. Böylece, İcra Konseyi’nde ilk defa ülkemizden bir isim yeralma hakkı kazanmıştır.

  

Temel Organlar :

 

- Dünya Meteoroloji Kongresi: Örgüt bünyesindeki nihai karar merciidir. Dört yılda bir toplanmaktadır. Kongre’de örgütün temel politikaları belirlenmekte, Başkan ve Başkan Yardımcıları, Genel Sekreter, Yönetim Konseyi üyeleri seçilmekte, gelecek mali yılın bütçe ve programları kabul edilmekte; DMÖ Sözleşmesi ve teşkilatla ilgili genel düzenlemelerde değişiklik yapılabilmekte; teşkilatın amaçları doğrultusunda üye ülkelere tavsiyelerde bulunulmaktadır. Bir sonraki Kongre, 2019 yılı bahar aylarında Cenevre’de gerçekleştirilecektir.

 

DMÖ tarihinde ilk kez 2012 yılında Olağanüstü Kongre düzenlemiştir. 29-31 Ekim 2012 tarihlerinde Cenevre'de gerçekleştirilen Kongre'de, iklim hizmetleri sunucuları ve kullanıcıları arasındaki bilgi akışını iyileştirmek ve iklim hizmetlerinin sunumunu daha etkin hale getirmek üzere hazırlanan, İklim Hizmetleri Küresel Çerçevesi (Global Framework for Climate Services - GFCS) ele alınarak onaylanmıştır.

 

- Sekretarya: DMÖ’nün, Cenevre’de bulunan merkezinin yanısıra, Afrika Bölge Ofisi (Burundi), Asya ve Güneybatı Pasifik Bölgesel Ofisi (İsviçre), Amerika Bölgesel Ofisi (Paraguay) ile Nijerya, Kenya, Samoa ve Kosta Rika’da altbölgesel ofisleri bulunmaktadır.

 

- İcra Konseyi: Dört yılda bir bölge esasına göre seçilen en fazla 37 üyeden oluşan İcra Konseyi, yılda bir kez toplanmaktadır. Üyeler, seçildikten sonra Konsey’de şahsi kapasiteleriyle görev yapmaktadırlar. İcra Konseyi’nin, üye ülkeler tarafından alınan kararları uygulama, Genel Sekreter tarafından hazırlanan bütçe tasarısını ve programları inceleyerek Kongre’ye bilgi verme, Bölgesel Gruplar ve Teknik Komisyonların teklif ve tavsiyeleri konusunda gerektiğinde DMÖ adına karar verme, uluslararası meteoroloji ve teşkilatın ilgili olduğu alanlarda çalışmalar yapma, Kongre gündemini hazırlama ve Kongre toplantılarına faaliyet raporu sunma gibi görevleri bulunmaktadır.

 

- Bölgesel Gruplar: DMÖ bünyesinde, altı Bölgesel Grup bulunmaktadır. Bölgesel Gruplar dört yılda bir toplanmaktadır. Birden fazla Bölgesel Grup üyeliği mümkündür. Ülkemiz 49 üyeli Avrupa Bölge Grubu içinde yer almaktadır.

 

- Teknik Komisyonlar: DMÖ bünyesinde ayrıca isimleri aşağıda belirtilen sekiz teknik komisyon bulunmaktadır:

Temel Sistemler Komisyonu (CBS) 

Gözlem Metodları ve Aletleri Komisyonu (CIMO) 

Hidroloji Komisyonu (CHY) 

Atmosfer Bilim Komisyonu (CAS) 

Havacılık Meteoroloji Komisyonu (CAEM) 

Zirai Meteoroloji Komisyonu (CAGM) 

Deniz Meteorolojisi Komisyonu (CMM) 

Klimatoloji Komisyonu (CCI)